6 Muhalefet Partisi Parlamenter Sistem İçin Anlaştı

          CHP, İyi Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, Gelecek ve DEVA partilerinin ortaklaşa yürüttüğü güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçiş çalışmasında sona gelindi. Cumhurbaşkanının yetkileri kısıtlanıyor

             6 Muhalefet Partisi Parlamenter Sistem İçin Anlaştı. Cumhurbaşkanının yetkileri kısıtlanıyor

Güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçiş çalışması yürüten altı muhalefet partisi son aşamaya geldi.  

        Partiler yasama, yürütme ve yargıda cumhurbaşkanının yetkilerinin sınırlandırılması konusunda anlaştı. Bugün "kamu yönetimi ve siyasi etik" başlıklarının ele alınacağı son toplantının yapılmasının ardından açıklama bekleniyor.

           CHP, İyi Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, Gelecek ve DEVA partilerinin ortaklaşa yürüttüğü güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçiş çalışmasında sona gelindi.

          Bugün 'kamu yönetimi ve siyasi etik' başlıklarının ele alınacağı son toplantının yapılmasının ardından ortak metnin hazırlanması ve altı partiden temsilcinin üzerinde çalıştığı güçlendirilmiş parlamenter sistem öngörüleri bir rapor halinde parti genel başkanlarına sunulacak. Bu sunumdan sonra parti liderlerinin kamuoyuna bir açıklama yapması bekleniyor.

             DW Türkçe'de yer alan habere göre, çalışmaları yürüten altı parti yasama, yürütme ve yargı alanlarında cumhurbaşkanının yetkilerinin sınırlandırılması konusunda anlaşma sağladı.

 CUMHURBAŞKANI YETKİLERİNE SINIRLAMA

          Bu yetkilerin başında cumhurbaşkanının olağanüstü hal (OHAL) kararnamesi çıkarma yetkisi geliyor. Cumhurbaşkanına sadece 'temsili görev ve yetkiler Tanınması’nı isteyen muhalefet, cumhurbaşkanının tek başına imza atabileceği işlemlerin de tek tek belirlenmesi yönünde tavır almış durumda. Muhalefetin planladığı cumhurbaşkanı profili ve yetkileri şöyle sıralanmakta:

         Cumhurbaşkanının Türkiye'de daha önce uygulanan parlamenter sistemde olduğu gibi bakanları veto yetkisi olmayacak. Cumhurbaşkanı yasaları yeniden görüşülmek üzere meclise gönderebilecek ancak yasaları veto yetkisine sahip olmayacak. Cumhurbaşkanı 7 yıl süreyle, tek dönem için seçilecek. Görevini tamamladıktan sonra siyaset yapamayacak.

           Cumhurbaşkanı hükümet kurma görevini parlamentoda en çok sandalyeye sahip siyasi parti liderine verecek.

            Eğer, hiçbir parti tek başına hükümet kuracak çoğunluğa sahip değilse cumhurbaşkanı “seçim hükümeti” kuramayacak. Cumhurbaşkanının “seçim hükümeti” kurup, ülkeyi erken seçime götürme yetkisi de olmayacak.

             Neden böylesi bir anlaşmaya vardıklarını anlatırken 7 Haziran 2015 seçimlerine gönderme yapan muhalefet partisi temsilcileri, 7 Haziran 2015'te AKP'nin tek başına hükümet kurma çoğunluğunu kaybettiği halde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın CHP’ye hükümet kurma görevi vermek yerine seçim hükümeti kurulmasının önünü açarak ülkeyi 1 Kasım 2015’te yeniden seçime götürdüğünü hatırlatıyor.

         Güçlendirilmiş parlamenter sistemde cumhurbaşkanının yetkileri sınırlandırılırken, başbakanın yetkileri artırılacak. Başbakan meclis üyeleri arasından ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip olanlar arasından bakanları atayabilecek.

 YARGI BAĞIMSIZLIĞININ SAĞLANMASI

          Türkiye'de yargı bağımsızlığının sağlanması için Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ikiye ayrılmasını öngören muhalefet partileri, özellikle Hâkimler Kurulu'nda adalet bakanı ile müsteşarının olmaması gerektiğini savunuyor.

            Muhalefetin anlaşmasına göre Hakimler Kurulu ile Savcılar Kurulu’na üye atanmasında yürütmenin yetkisi olmayacak. Kurulların üyelerinin belirlenmesinde TBMM, yargı organları ve barolar etkili olacak.

            Duruşma salonlarında savunma ve iddia makamı eşit düzeydi olacak. Savcıların üst basamakta oturacağı kuralına son verilecek.

GENSORU’YA GERİ DÖNÜŞ

           Altı muhalefet partisi Cumhurbaşkanı Erdoğan ile MHP lideri Devlet Bahçeli'nin iddia ettiğinin aksine cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin meclisi tamamen güçsüzleştirdiği konusunda hemfikir. Bu yüzden cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildiğinde kaldırılan meclisin hükümeti denetim yollarının başında gelen gensoru uygulaması yeniden getirilecek.

        Gensoru uygulamasında 'yapıcı güvensizlik oyu' nun sağlanması esas alınacak. Yeni hükümet kurulması güvence altına alınmadan gensoruyla hükümet düşürülemeyecek. Hükümet için güvensizlik oyu verenler, yeni hükümetin kurulacak olmasının da garantisini sunmak durumunda olacaklar.

           Yeni sistemde yüzde 3'lük seçim barajı isteyen muhalefet partileri, yüzde 1 oy alan her partinin Hazine yardımından yararlanmasını da öngörüyor.

 'TEK ADAM REJİMİNİ BİTİRİYORUZ'

           Altı muhalefet partisi, Türkiye'de üç buçuk yıldır yürürlükte olan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine dönük eleştirilerini seçim kampanyalarında “Tek adam rejimini bitiriyoruz” mesajıyla halkla paylaşacak.

         Muhalefetin güçlendirilmiş parlamenter sistemi halka anlatırken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın mevcut durumdaki 'olağanüstü Yetkileri’ne işaret etmesi bekleniyor.

Siyaset, 28 Şubat 2022 03:36