GİZLİ TEHLİKE YÜKSEK FRUKTOZLU MISIR ŞURUBU (YFMŞ)

 

 

           YFMŞ; mısır nişastasının sırasıyla α-amilaz, glikoamilaz enzimleriyle glukoza parçalanıp daha sonra bu glukozunenzimatikizomerizasyonu ile fruktoza dönüştürülmesiyle elde edilen tat, kalori ve içerik açısından sükroza alternatif olan sıvı bir tatlandırıcıdır.

            YFMŞ’ nin yapısındaki fruktozmodifiye bir şeker ve doğal kaynaklardaki( meyveler, tahıllar ve kök sebzeler) fruktoz yağ asitleri, vitaminler, mineraller ve diğer şekerlerle kompleks bir yapıdayken YFMŞ’ deki früktoz serbest haldedir.

            Fruktozun insülin direncine, trigliserid (TG) düzeyinde artışa, abdominalobeziteye, artmış kan basıncına, inflamasyona, oksidatif strese, endotelyaldisfonksiyona, mikrovasküler hastalıklara, hiperürisemiye, glomerüler hipertansiyon ve böbrek hasarına, yağlı karaciğere neden olduğu ifade edilmektedir.

             Aşırı fruktoz tüketiminin ayrıca bazı bireylerde karın ağrısı, şişkinlik ve ishal gibi etkilere de neden olabileceği belirtilmektedir. YFMŞ55’in, fruktoz/glukoz oranının sukrozdan yüksek olması sebebiyle olası zararlarının sukroza göre daha etkili olduğu düşünülmektedir.

Tip 2 DM ve Metabolik Sendrom

             Metaboliksendrom; abdominalobezite, bozulmuş açlık glukozu, hipertansiyon ve hiperlipidemiyi içine alan klinik bir tablodur. Yüksek oksidatif stresin, birçok kardiyometabolik hastalıkta olduğu gibi metaboliksendromun da patogenezinde önemli bir rol oynadığı belirtilmiştir.

              Fruktoz; karaciğerde yağ birikimini uyarır ve aynı zamanda yağ sentezini artırarak yağ oksidasyonunu önler, hepatiksteatoza ve alkolsüz yağlı karaciğer hastalıklarına yol açar. Ayrıca, yüksek fruktoz alımı, esas olarak antioksidan savunma sisteminin bozulmasıyla oksidatif strese neden olur Diyabet, zamanla kalpte, kan damarlarında, gözlerde, böbreklerde ve sinirlerde ciddi hasara yol açan yüksek kan şekeri seviyeleri ile karakterize kronik, metabolik bir hastalıktır. En yaygın olanı, genellikle yetişkinlerde vücut insüline dirençli hale geldiğinde veya yeterli insülin üretmediğinde ortaya çıkan tip 2 diyabettir.

           Son otuz yılda tip 2 diyabet prevalansı, tüm gelir düzeylerine sahip ülkelerde önemli ölçüde artmıştır. Bir zamanlar genç diyabet veya insüline bağımlı diyabet olarak bilinen Tip 1 diyabet, pankreasın kendi başına çok az insülin ürettiği veya hiç üretmediği kronik bir durumdur(WHO).Şekerle tatlandırılmış içecekler, sükroz, yüksek fruktozlu mısır şurubu veya meyve suyu konsantreleri gibi ilave kalorili tatlandırıcılar içeren içeceklerdir ve bunların tümü benzer metabolik etkilere neden olur.

             Yapılan bazı çalışmalar, şekerli (sakkarit ve SBS) gıdaların aşırı tüketilmesinin bir sonucu olarak (yüksek fruktoz -% 55 ve üzeri - mısır şurupları daha tatlı tatlandıkça daha fazla tüketilebilir) yeme alışkanlıklarının artmasına, insülin direncine yol açabileceğini öne sürmektedir.

 obezite, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve eşlik eden hastalıklardır.

              Fruktoz tüketiminin insülin salınımını etkileyerek insülin direncine neden olduğu bilinmekle birlikte insülin direnci ve ardından oluşabilecek hiperinsülinemi yüksek kan basıncıyla ilişkilendirilmektedir. Fruktoz oldukça lipojenik olup, TG sentezini uyarmakta, diasilgliserol ve yağ asil koenzim A artışı aracılığıyla karaciğerde yağ depolanmasını artırmaktadır.

            Geçmiş 20 yıllık süreçte yetişkin ve ergenlerde görülme sıklığı artan alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması (NAFLD) ile artan tatlandırıcı tüketimi arasında bir bağlantı olduğu bildirilmektedir.

             Aynı zamanda NAFLD’nin görülme sıklığındaki artış ile ilişkili olduğu hastalıklar (obezite, diabet, kalp hastalıkları, hipertansiyon, kanser ve metabolik sendrom) ve tatlandırıcı tüketimi (özellikle fruktoz) arasında da nedensel bir ilişki olduğu ileri sürülmektedir. Şekerler, karbonhidrat tipi trigliserid artışında önemli bir rol oynamaktadır.

            Sakaroz, glukoz ve fruktozca zengin (enerjinin % 20’den fazlası) diyetlerde genellikle açlık trigliserid düzeyinin arttığı gözlenmektedir. Karaciğerde artan hepatiktrigliserid sentezi de fruktoz metabolizması ile ilişkilendirilmektedir.

Fruktoz ve Kanser

            Yüksek fruktoz alımının gut permeabilitesini, endotoksin ve proinflamatuarsitokin salınımını artırabileceği, DNA hasarına ve mitokondriyal fonksiyonlarda bozulmaya yol açabileceği belirtilmektedir. Bunun yanında yüksek fruktoz alımının kanser, özellikle hepatosellülerkarsinoma, gelişiminden kısmen sorumlu olabileceği düşünülmektedir

             Yüksek oranda rafine edilmiş karbohidratların ve özellikle de rafine fruktozunobezite, diyabet ve karaciğer hasarının yanı sıra pankreas kanseri riskiyle de ilişkili olabileceği ifade edilmektedir.

Fruktoz ve Gut

             Gut, vücutta ürik asit miktarının artmasıyla paralel olarak, eklemlerde, vücut sıvılarında ve dokularda ürik asit kristalleri (monosodyum ürat) birikimiyle ortaya çıkan ağrılı, genelde tek atakta bir eklemi etkileyen ( sıklıkla ayak başparmağını) inflamatuar bir artrit türüdür.

             Gut, vücutta çok fazla ürik asit bulunan ve hiperürisemi olarak bilinen bir durumdan kaynaklanır. Vücut, vücudunuzda ve yediğiniz yiyeceklerde bulunan pürinleri parçaladığında ürik asit üretir. Fruktoz, glikozdan farklı olarak kanda ürik asiditeye yol açar, gut hastalığını tetikleyebilir veya mevcut koşulları şiddetlendirebilir.

            Fruktoz,fruktoz-1-fosfata dönüşürken ATP kullanılır, fruktoz metabolizmasında ise ATP ile kontrol mekanizması olmadığı için aşırı fruktoz alımı fruktoz-1-fosfat üretiminin artmasına ve dolayısıyla ATP’nin azalmasına yol açar.

             Fosfat ve ATP aynı zamanda AMP’nin ürik aside yıkımında rol oynayan enzimleri inhibi etmektedir. Dolayısıyla ATP ve fosfatın tükenmesi halinde bu enzimler inhibe edilemez ve AMP’nin ürik asite dönüşümü artar.

 

Fruktoz ve Diş sağlığı

 

            Diş çürüğü çoğunlukla dişin sert dokusu olan mine, onun altındaki dentin ve kimi zamanda kök yüzeyini örten sert dokunun yıkılması olayıdır.

               Genellikle karbonhidratlı yiyeceklerin(şeker, nişasta vb.) , kola ve benzeri şekerli gazlı içecekler, kek, çikolata vb. özellikle yapışkan gıdaların diş yüzeyinde uzun süre kalmasıyla oluşmaktadır.

             YFMŞ, içeriğindeki yüksek miktardaki fruktozun kan konsantrasyonundaki yoğun dalgalanmalarından dolayı, diş minesinden daha fazla miktarda mineral çekilmesine yol açarak, diş çürüklerine zemin hazırlayabileceği ileri sürülmektedir.