KUR’AN OKUMANIN ANAHTARI

Gazetemiz yazarlarından Sami Varol yeni bir yazı dizisi yazmaktadır. Bu yazı dizisi her hafta devam niteliğinde olacaktır. SONNOKTA

Kura’nı okumanın ve anlaşılmasına yardımcı olacağı kanaatinde bulunmam nedeniyle her surenin öz anlamlarını yazmaya çalışacağım. İnşallah…

FÂTİHA SÛRESİ:

Fâtiha Kur’an’ın hem ön sözü, hem de özetidir. “Bizzat kendini açan “ yâda “başka bir şeyi açan “anlamında ki adı Hz. Peygamberin Fâtihatu’l kitab (Kitabın Girişi) isimlendirmesine dayanır .Kur’an’ın özeti olan Fâtiha, Hamdi Allah’a tahsis ederek başlar.Allah: tüm sıfatların kendine döndüğü has isimdir. El-Hamdu lillah : tün zat ve kemal sıfatlarını kapsar.Rabbu’l- Âlemin: tüm fiil ve kevni sıfatları kapsar. Er-Rahman ve er-Rahim : insan için bütünüyle rahmet olan dinin tamamını kapsar. Maliki yevmi’d-dîn : tüm son saat,kıyamet,ahiret,cennet ve cehennem ayetlerini kapsar. İyyake na’budu : tüm ibadetleri kapsar. Ve iyyake nesta’in:ibadetlerde tevhidi ve ihlası kapsar. İhdine’s-srata’l-mustakim: ahlak, inanç,ibadet,beşeri ilişkilere dair tüm doğruları kapsar.Sıratallezi-ne en’amte’aleyhim:geçmiş tüm iyileri kapsar.Gayri’l-mağdubi’aleyhim ve lerddâllin:geçmiş tüm yoldan sapmışları kapsar.                          

Fâtiha Allah – İnsan ilişkisinin kodlarını barındırır.Fâtiha’da Allah’tan insana inen rahmet ve vahiy,insandan Allah’a çıkan dua ve ibadet dile gelir.Fâtiha,Allah’ın varlığına inanan herkesin üzerinde ittifak edebileceği muhteşem bir ilkeler bütünüdür.Bir bakıma tevhide kelimesi olan lâ ilâhe illallah’ın açılımı mahiyetindedir. Kimileri gibi olmamız gerektiğinin yanında,kimileri gibi olmamamız gerektiğini de söyler. Fâtiha Allah – İnsan arasında sözleşmedir. İlk üç âyet Allah’ı tanıtan bir senadır.Son üç âyet insanı tanıtan bir duadır.Ortadaki ayet sözleşmenin bizzat kendisidir.”Âmin “ bu sözleşmenin altına atılan imzadır.

İnsanı dönüştürücü gücüyle gerçek bir fatih olan Kur’an,insanın yüreğinin kapılarını Fâtiha anahtarı ile açar.

BAKARA SÛRESİ:

Fatiha’daki “Bizi yönelt dosdoğru yola” çağrısına cevap bu sûrenin ilk ayeti ile verilir. Yine Fatiha’nın sonunda ki “Gazaba uğrayanlara” Yahudileşen İsrail oğulları ve Yahudileşeme süreci, bu sûrede örnek olarak sunulur

Bakara, aynı zamana da Kur’an’ın fihristi niteliğindedir. Mü’minlere ilişkin beş, kafirlere ilişkin iki, münafıklara ilişkin on sekiz âyetin ardından Âdem – İblis kıssası anlatılır. Kıssanın tafraları olan Âdem günahını itiraf edip adam olmanın sembolü, İblis günahını savunup şeytan olmanın sembolüdür. Bir diğer kıssa da Hz. Musa ve İsrail oğullarıdır. Sûrede kıssaları anlatılan Hz. Âdem ile Hz. Musa arasında ortak bir yön vardır. Birincisi ilahî yasağı çiğneyerek günah işler ve tevbe ederek yitirdiği cenneti yeniden bulur, ikincisi elinden bir kaza cinayeti çıkar ve tövbesi ona bir “yed-i Beyza” kazandırır. “yed-i Beyza: Hz. Musa’ya verilen mucizelerdir.”

Sûre ağırlıklı teması beş kelime ile özetlenebilir.

1. İtikat
2. Samimiyet
3. İbadet
4. Nübüvvet
5. Yahudileşme

Sûrede erdemliğin dört dörtlük tanımı yapılır. Gerçek erdemin tüm vahiylerin kaynağındaki hakikat olduğu vurgulanır. Sûre de, İslâm’ın ahlâk sistemi bir dip akıntısı gibi her âyetin altından akar. Bu âhlak sistemini toplumda yerleştirmek ve korumak için konulan kurallar sayılabilir.

ÂL-İ İMRAN SÛRESİ :

            Sûrenin inişinde iki olay etkili olmuştur. Biri Uhut Savaşı diğeri Hristiyan Necran heyetinin gelişi.

Sûre ilk bakışta her konudan söz ediyor görünse de, ana tema, akide ve toplumsal ahlâkın tahrif ve tahribine karşı alınacak önlemlerdir. Bakara’da “Yahudileşmeyin” mesajı, bu sûrede ise “Hıristiyanlaşmayın” mesajı verilir. Bu iki sapma türünün olanca açıklığıyla tecessüsün ettiği alan peygamber tasavvurudur. Birinci sapmada peygamber aşağılanıp katledilirken , ikincisinde tanrılaştırılır.

Bakara’nın girişinde, iman, inkar ve nifak üzerinde durulmuştur. Bu sûrenin girişindeyse sağlıklı bir inancın bozulma nedenleri üzerinde durulur. Bunların başında vahyin asli hükümlerini uygulamak dururken tali açıklamaları üzerinde fikir jimnastiği yapmak gelir. Hıristiyanları Hz. İsa’yı ilahlaştırmaları da böyle bir sürecin sonucudur.

Baştan Meryem oğlu İsa olmak üzere tüm peygamberlerin doğan ve ölen birer beşer olduğu vurgusunu taşır. Söz Meryem oğlu İsa’nın ilahlaştırılmasına getirilir. Necranlıların gelişi münasebetiyle vahiy peygamber tasavvurunda ki sapmanın sebep ve sonuçlarını ele alır. Aslında Mü’minlere “siz de onlar gibi yapmayın!” mesajı verilir. Bir mesajda kitap ehlinin tümünü aynı kefeye koyan süpürücü akla verilir. “hepsi bir değildir”

Sûre de Allah’ın birliği, eşsizliği insanın O’na mutlak bir biçimde muhtaç oluşu hatırlatıldıktan sonra, iman zafiyetinin insanın başına açtığı dünyevî ve uhrevî zararlar dile getirilir.  İniş sürecinde faizle ilgili ilk âyet Uhut savaşı bağlamında gelir. Zira faiz tıpkı içki gibi uhut yenilgisinin sebepleri arasında yer alır.”bu başımıza nereden geldi ?” diyen herkes şu cevabı alır: “bu sizin kendi eserinizdir!”. Sûre, imanda sebat edenlere cennet ve ebedi mutluluk vaadiyle son bulur.

Devamı gelecek sayıda