Prf.Dr.Halil Çivi
[email protected]
BAŞLICA TEMEL KORKU ÖBEKLER İMİZ VE İNSAN YAŞAMI ÜZERİNE OLUŞTURDUKLARI ÖNEMLİ BASKILAR HAKKINDA KISA NOTLAR.
11 Mayıs 2022 03:58
Korku sosyo-psikolojik olarak tamamen insani bir savunma ve var olma duygusudur. Korkular belli bir noktaya kadar yararlı, belli bir noktadan sonra da zararlı ve patolojik bir hal alabilirler. Sosyal, ekonomik, psikolojik, siyasal ve kültürel açılardan dört ana korku öbeği vardır.
1- Ölüm Korkusu.
Ölüm korkusu insan soyunun en temel ve endişe verici korkularının başında gelir. Yaşlanma duygusu ve tedavisi zor hastalıklar ölüm korkusunun daha da çok artmasına neden olur.
Dinlerin temel telkinlerinden biri de ahiret ya da öbür dünyada tekrar yeni bir yaşama kavuşma inancı yaratarak, ya da ruh göçü yoluyla insanları bir başka bedende yeniden dirilterek bir anlamda ölüme çare bulmaktır. İnançlı insanlara düşen görev de henüz sağken. ölümden sonraki dönemde dirilip mutlu yaşamaya çalışmak icın gerekli çabaları gösterebilmektir.
Bu nedenle, tüm inançlar ve dinlerde ilahların gazabından korkulur. İlahların hoşlarına gidecek ritüeller ve davranışlara yönelmek ve yasakladıkları davranışlardan kaçınmak esastır. İlahların emrini dinleyip hemcinsleri ile adalet ve barış içinde olmak onlarla iyi geçirmektir. Aynı durum tek tanrılı inançlar için de geçerlidir.
Ölüm korkusunun bir diğer kaynağı da çağına göre akıl, sır erdirilemeyen deprem, yıldırım, sel baskını, kuraklık v.b. doğa olaylarıdır. Ancak aklın ve bilimin çapı genişleyip doğa yasaları daha iyi anlaşıldıktan sonra doğa korkusu yerini doğaya egemen olma anlayışına bırakmıştır.
2- Özgürlük Korkusu.
Özgürlük, her özgür olunmak istenen alanda sorumluluk gerektiren bir tutum ve davranış gerektirir. Özgürlük başta maddi alan olmak üzere bir çok konuda başkalarına bağımlı olmanın tersidir. Bağımlılıktan kurtulmaktır. Bağımsız yaşayabilmektir.
İnsanlık tarihine bakıldığında bireylerin özgürleşmeleri hiç de kolay olamamıştır.
Örneğin eski çağlarda bir köle ya da cariyenin efendisinden kaçıp kurtulması olanaksız gibidir..
Mekân, mülk, güvenlik ve para gerektirir. Ailesine ve kendisine bakabilecek ve kendini koruyacak olanaklardan yoksun olanlar özgür kalmayı göze alamayabilir.
Aynı durum bir ağaya ailece sığınmış bir yanaşma- çoban için de geçerlidir. Eğer çoban kendisi ve ailesini geçindirebilecek olanaklardan yoksunsa ağanın sömürüsünden ve vesayetinden kurtulamaz. Sosyal, ekonomik, psikolojik kültürel ve bilimsel yetersizlikler insanı kendinden daha güçlülere bağımlı yapar.
Günümüzde, belli bir yaştan, örneğin 18 yaşından sonra ailesinden ayrılıp bağımsız bir konutta yaşama isteği, yeterli ve sürekli bir gelir güvencesi olmadan fazla anlam taşımaz.
Ekonomik, bilimsel yeterlilik ve psiko-sosyal bağımsızlık olmadan özgürleşmek zordur.
3- Yalnızlık Korkusu.
İki kişiden ibaret olsa bile, istisnalar hariç, İnsanlar genelde aile içinde yaşarlar. Ata sözlerimizden birisi " Yalnızlık Allaha mahsustur " şeklinde söylenmiştir. Her insan, bir anlamda, başka birinin ya da birilerinin varlığına muhtaçtır. Batı kültüründe insan insanın kurdudur Doğu kültüründe İnsan insanın ağısını (zehrini) da alır.
Annesiz kalma, babasız olma ya da her ikisini birden kaybetme, sevgilisinden ayrılma, evli eşlerden birinin ölümü, depremler, hastalıklar, trafik kazaları, terk edilmişlik, siyasal ve hukuki dışlanmışlık, sosyal güvenceden yetersizlik, yatalak kalma, özellikle de ileri yaşlardaki yalnızlıklar... insanlarda kötümserlik, çaresizlik ve umutsuzluklara neden olur. Eğer kişide özgüven eksikliği, gerçeklerle yüzleşmekten korkma ve yeni koşullara uyum yeteneği yoksa yalnızlık duygusu çok daha yıpratıcı olabilir.
Böyle durumlarda, olanaklar çerçevesinde yeni ve doğru insanlarla iletişim ve etkileşim içinde olarak mevcut zorlukları aşma yoluna gidilebilir.
4- Gelecek Korkusu.
Gelecek, yaşamın henüz deney imlenmemiş ve yaşanması umut edilen kısmıdır.En önemli gelecek korkusu ise can ve mal güvenliği, işsizlik,yaşlılıkta dışlanma, muhtaçlık, çaresizlik ve gelirden yoksun kalmakla ilgilidir.
Gelecek, belirsizlikler, olumlu ya da olumsuz çeşitli risk ve sürprizlerle doludur. Geçmişte, çok eski çağlardan beri, krallar, padişahlar, sultanlar, prensler, prensesler dahil, öğrenciler, gençler, evliler, bekârlar, ev kadınları... ve herkes hep geleceklerinin ne olacağı, iyi mi yoksa kötümü sonlanacağı konusunda merak içinde olmuşlar ve gelecekte olacakları önceden bilmek istemişlerdir.
Yıldızlara bakarak, gaip biliciler(!) peşinde koşarak, muskacılara, büyücülere giderek, kum, kahve, bakla, iskambil... fallarına baktırarak, medyumlara koşarak... gelecekleri hakkında şimdiden bilgi sahibi olmak istemişlerdir.
Yaşam boyu karşılaştıkları yanlış ve kötü şeylerin nedenlerini kendi akıl, bilgi ve davranış yetersizliklerinden arama yerine kendi alınyazılarına bağlamayı yeğlemişlerdir.
Kıssadan hisse:
Yukarıda sıralanan dört korku öbeğinin hepsiyle kolayca baş edebilmek, bunlar ve benzeri korku ve endişeleri yok etmek ya da hiç olmazsa azaltabilmenin iki ana yolu vardır.
Birincisi, aklı ve bilimi önceleyen doğru, yaygın ve örgün eğitimi toplumun her katmanına olabildiğince yaymak, yani aydınlanmış ve bilinçlenmiş zihniyet devrimidir.
İkincisi de insan odaklı, demokratik, laik ve hukukun üstünlüğüne dayalı sosyal devleti, her alanda, beşikten mezara kadar herkesin imdadına gecikmesizin ayrımsız ve etkince yetişebilen bir donanım ve yapıya kavuşturmaktır. Başta hukuk güvencesindeki can ve mal güvenliği ve temel insan hakları olmak üzere, her şeyin sosyal devlet zihniyetine göre örgütlenmesini gerektirir.
Yorumlar (0)
Yazarın Diğer Yazıları
DUYDUN MU ?
28 Mart 2026 03:58
DUYDUN MU ?
22 Mart 2026 03:58
BAYRAM KUTLAMASI
20 Mart 2026 03:58
18 MART 1915 ÇANAKKALE HARBİ: M.KEMAL ATATÜRK VE BİR ULUSUN DİRİLİŞ DESTANI
15 Mart 2026 03:58
8 MART DÜNYA KADINLAR GÜN̈ÜMÜ, YOKSA EMEKÇI KADIN HAKLARI GÜNÜMÜ OLMALI ?
07 Mart 2026 03:58
AMERİKA AZGIN TEKE (×)
01 Mart 2026 03:58
YOZ ZİHNİYET
23 Şubat 2026 03:58
HIZIR ORUCU
15 Şubat 2026 03:58
14 ŞUBAT DÜNYA SEVGİLİLER GÜNÜ ÜZERİNE....
11 Şubat 2026 03:58
......İZLENEN YOLLAR ÜZERİNE KISA NOTLAR
03 Ocak 2026 03:58
SOSYAL, KÜLTÜREL BOYUTLARI İLE DEĞİŞİMLER
30 Aralık 2025 03:58
ÇORAKLAŞMA....
26 Aralık 2025 03:58
DİNBAZ SİYASETİ
29 Kasım 2025 03:58
KISSALI VE HİSSELİ GÜNCEL MANİLER
06 Kasım 2025 03:58
KADIN KATİLİ ERKEK FAİLLERİN SOSYO PSİKOLOJİK VE KULTUREL ORTAK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE KISA NOTLAR
15 Ekim 2025 03:58
SİYASET SOSYOLOJİSİ AÇISINDA MEŞRUTİYET VE MESRUTİYET KRİZİ ÜZERİNE KISA ANIMSATMALAR
03 Ekim 2025 03:58
OGRENCILERIM ve OGRENME MERAKI OLAN TÜM İNSANLARA DUYURU
30 Eylul 2025 03:58
DEVLET KUŞU
19 Eylul 2025 03:58
ÖĞRENCİLERİM VE ÖĞRENME MERAKI OLAN TIM INSANLARA DUYURU
14 Eylul 2025 03:58
PIR SULTAN A DAL: ANADOLU ALEVİLİĞİNIN AHLAK ADALET VE VİCDAN MAHKEMESİ İLE DILE GELEN GÜR SESİ
03 Eylul 2025 03:58
GUNAYDIN GÜZEL İNSANLAR
31 Ağustos 2025 03:58
TURKIYE DE ALEVİ TEOLOJİSININ (İNANCININ) TARİHSELSOSYOLOJIK VE KÜLTÜREL TEMELLERİ ÜZERİNE ÇOK KISA NOTLAR)
18 Ağustos 2025 03:58
ÖZGÜRLEŞME BAĞIMSIZLAŞMA YA DA " BİREY OLABILME " VE CUMHURİYETE SAHİP ÇIKMA ÜZERİNE BAZI SOSYOLOJİK KISA NOTLAR
05 Ağustos 2025 03:58
".....BİRİ KÜRT DİĞERİ DE ALEVİ OLSUN "
21 Temmuz 2025 03:58
BEN KİMDEN YANAYIM ?
29 Haziran 2025 03:58
" ÖTEKİ " NİN BİLİNCİNE NE KADAR VAKIFIZ? CAN NE DEMEKTIR??
14 Haziran 2025 03:58
MAKYAVELLİ KİM DİR? VE MAKVALIZMİN GUNUMUZDE KI YERİ NEDİR?
12 Haziran 2025 03:58
SU. SUYUN ÖNEMİ TÜRKİYEDE SU POLITİKALARI VE SU SORUNU UZERİNE KISA ANIMSATMALAR.
09 Haziran 2025 03:58
DİKTATORLER NEDEN KORKUYA VE BASKIYA DAYALI BIIR YÖNETİM POLİTIKASI SERGİLERLER YA DA DİKTARYÖL REJİMLEEİN SOSYO - PISOKO PATALOJILERİ NELERDİR ?
06 Haziran 2025 03:58
KİRLETİR!!!
04 Nisan 2025 03:58
Bayram kutlaması
28 Mart 2025 03:58
ASGARI UCRETIN YASAMSAL ÖNEMI
14 Aralık 2024 03:58
Civili manilere devam( halk felsefesi)
05 Aralık 2024 03:58
Halil Çivi den çivili maniler
30 Kasım 2024 03:58
ILLIBERAL( HIBRIT ) DEMOKRASILERINYAPISAL NITELIKLERI SIYASAL TOPLUMSAL YASAMAETKILERI
28 Kasım 2024 03:58
GÜNCEL MANILER
26 Kasım 2024 03:58
GECMISTE ALINAN KÖTÜ MIRASLAARIN GÜNÜMÜZE YANSIMASI
25 Kasım 2024 03:58
Gonulde istekler
23 Kasım 2024 03:58
DÖRT TIP INSAN VE ÖZELEŞTİRİ
18 Kasım 2024 03:58
HER OKUL AÇMAK HAPİSHANE KAPATIR MI?
04 Şubat 2023 03:58
AKILLA SÖYLEŞİ
31 Ocak 2023 03:58
HARAMLI KISSALAR
28 Ocak 2023 03:58
ÇAĞIMIZDA DİNLER YA DA DİN BENZERİ DUYGULAR NİÇİN SIYASETE ALET EDİLİR?
23 Ocak 2023 03:58
DEMOKRATİK LAİK, SOSYAL BİR HUKUK DEVLETİNDEN Mİ, ? YOKSA TEOKRATİK FEODAL BİR MONARŞİDEN Mİ YANASINIZ? KARAR SİZİN.
19 Ocak 2023 03:58
KARANLIKLARA YAĞAN KALICI IŞIK YAĞMURLARI...
16 Ocak 2023 03:58
REFERANDUMLAR SADECE DEMOKRASİ YOLUMU, YOKSA DİKTATÖRLÜKLERE DE YOL AÇABİLİR Mİ?
13 Ocak 2023 03:58
KÜRESELLEŞME İDEOLOJİSİ NEDİR?
04 Ocak 2023 03:58
DEĞERLİ DOSTLAR
02 Ocak 2023 03:58
YENİ YIL KUTLAMASI
29 Aralık 2022 03:58
AKIL, DİL, DEMOKRASİ ve ÇAĞDAŞLAŞMA ÜZERİNE KISA NOTLAR.
23 Aralık 2022 03:58
KİME YA DA KİMLERE NE DENİR?
20 Aralık 2022 03:58
HACI BEKTAŞ VELİ' YE GÖRE AKIL DİN VE İMAN İLİŞKİSİ NEDİR?
14 Aralık 2022 03:58
MİNARENİN İÇ YÜZÜ
06 Aralık 2022 03:58
SİYASİ İKTİDARIN GÖREVLERİ NELERDİR?
05 Aralık 2022 03:58
E D E P S İ Z...
01 Aralık 2022 03:58
DOĞUM VE ÖLÜM
29 Kasım 2022 03:58
MUSTAFA KEMAL'İN Ö Ğ R E T M E N İ Y İ M
24 Kasım 2022 03:58
... K.İ R L E T M E G Ö N Ü L
21 Kasım 2022 03:58
G İ D İ Ş A T
17 Kasım 2022 03:58
ATIN AĞZINDA KAÇ DİŞ VARDIR? YA DA DİNSEL BAĞNAZLIK NEDİR?
15 Kasım 2022 03:58
ATATÜRKÇÜLÜK NEDİR?
11 Kasım 2022 03:58
KÜÇÜK BİR TEBESSÜM MOLASI
06 Kasım 2022 03:58
GEÇİM DERDİ
01 Kasım 2022 03:58
...K A R I Ş M A Y I N !
24 Ekim 2022 03:58
DEVLET VE CUMHURİYETİN BEKASI, KARDEŞLİK VE TOPLUMSAL BARIŞ EŞ ANLI SAĞLANABİLİR Mİ? NASIL?
17 Ekim 2022 03:58
...AHLAK AĞLAR...
12 Ekim 2022 03:58
BİR ÜLKEDE MUTLU BİR TOPLUMSAL YAPI İÇİN SİYASET KURUMUNUN ÇÖZMESİ GEREKEN ÜÇ ANA ALAN VARDIR.
03 Ekim 2022 03:58
Tembih name
27 Eylul 2022 03:58
ANADOLU KARDEŞLİĞİ
05 Eylul 2022 03:58
26 AĞUSTOS BÜYÜK TAARRUZ VE 30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMININ ANLAM VE ÖNEMİ YA DA KURTULUŞ SAVAŞI NEDİR?
28 Ağustos 2022 03:58
S E L A M O L S U N !!!
27 Haziran 2022 03:58
İSLAMDA KONUŞMA (ÛSLUP) ve İKNA KÜLTÜRÜ NASIL OLMALIDIR?
23 Haziran 2022 03:58
İSLAMDA KONUŞMA (ÛSLUP) ve İKNA KÜLTÜRÜ NASIL OLMALIDIR?
07 Haziran 2022 03:58
İÇTİHAT KAPISI...
30 Mayıs 2022 03:58
PARANIN DEĞERİ, ENFLASYON VE MERKEZ BANKASININ GÜCÜ ÜZERİNE KISA NOTLAR...
28 Mayıs 2022 03:58
KÜRESELLEŞME VE NEO-LİBERALİZM NEDİR?
24 Mayıs 2022 03:58
YARIN 1 MAYIS
03 Mayıs 2022 03:58
KÜRESELLEŞME VE NEO-LİBERALİZM NEDİR?
27 Nisan 2022 03:58
İNSAN BEĞENDİĞİNİ Mİ SEÇMELİ YOKSA SEÇTİĞİNİ Mİ BEĞENMELİ? HANGİSİ DOĞRU?
20 Nisan 2022 03:58
UMUTSUZ YAŞANMAZ...
15 Nisan 2022 03:58
DİNBAZ YA DA DİNCİ SİYASİ REJİMLER ÜZERİNE KISA NOTLAR.
08 Nisan 2022 03:58
GENÇLER İÇİN EŞ YA DA ARKADAŞ SEÇİMİ ÜZERİNE KISA NOTLAR.
28 Mart 2022 03:58
HAK YEME GÖNÜL !!!
25 Mart 2022 03:58
NEVRUZ KUTLAMALARI VE ALEVİLER AÇISINDAN ÖZEL ÖNEMİ.
21 Mart 2022 03:58
ÇANAKKALE ZAFERİNİN YAŞAMSAL ÖNEMİ VE ATATÜRK'ÜN İNSANCIL RUHU.
17 Mart 2022 03:58
SİYASİ İKTİDARLARIN GÖREVİ NE? HALKI TESLİM ALMAK MI? YOKSA HALKI TEMSİL ETMEK Mİ?
15 Mart 2022 03:58
BURUK BİR TIP BAYRAMI KUTLAMASI.
14 Mart 2022 03:58
KİMLER ÇAĞDAŞ VE ONURLUDUR?
11 Mart 2022 03:58
EVLENMEK NEDİR VE NASIL SÜRDÜRÜLEBİLİR?
07 Mart 2022 03:58